GEMISPIJN

Wat is pijn? In hoeverre verschilt fysische pijn van emotionele pijn, en zijn er nog andere soorten pijn, zielepijn bijvoorbeeld, fantoompijn, … Men zegt wel eens dat je geen twee hevige pijnen tegelijkertijd kan hebben … zo kan een dikke stamp op je dikke teen je de pijn van een migraine even doen vergeten – maar toch maar oppassen met het bestrijden van pijn met pijn.

Het is een andere vraag – kan de ene soort pijn de andere soort pijn blussen – ik denk dat ik het antwoord weet maar het is verassend.

Ik heb meisjes gesproken die aan anorexia leden, of die met  een vlijmscherp mes krassen zeten op de binnenkant van hun dijen, of die naar  pillen grijpen om weg te vluchten naar een pijnloos paradijs – een permanente staat van pijnvrije lethargie – de dood.

Waarom? Zo vraagt menig ouder zich af. Waarom? Wat heb ik verkeerd gedaan? Hoe kon ik weten dat de leegheid van het bestaan zoveel kan eisen van een kind, meestal in de puberteit. De leegte die zo’n pijn de dat het enige bestrijdingsmiddel fysische pijn is. Je kan het niet weten en meestal is het ook nog een verborgen achter een masker van ”I’m doing fine.”

En die leegte maakt de mens kapot, De jonge mens. Maar  wat gebeurt er met de oude mens die geestelijke leegstand ervaart; alsof een huis onbewoonbaar werd verklaard; hij of zij heeft misschien minder pijn, maar die zeurende pijn van het voortdurend opboksen tegen het gebrek aan menselijke interactie is even nefast, en al zal de ouderling niet naar dezelfde wapens grijpen – ze vinden wel een andere manier om te ontsnappen. Geen pijn die met pijn wordt onderdrukt maar met een vraag zonder antwoord wordt uitgegomd. ‘Mag ik euthanasie’?

Maar laat ons nog eens terugkeren naar het begrip ‘pijn’. Wat is pijn? Is het een manier om de mens te leiden naar een veilige toestand, een pure ‘Pas Op’ signaalfunctie of een ‘Stop ermee!’ bevel. Het zou kunnen, maar ik vraag me toch af, waarom krijg je een migraineaanval die vaak zo lang en pijnlijk is dat je met je hoofd tegen een muur zou koppen om er vanaf te komen.  Zinloze pijn.

Waarom doet een geboorte zoveel pijn en maandstonden. Misschien om moeder de vrouw tot vruchtbaarheid aan te sporen? In de ‘wilde’ natuur hebben leeuwinnen blijkbaar zo’n pijn dat het een verlossing is om bevrucht te worden (als ik me dat juist herinner). Katachtigen miauwen als een krijsende baby.

Moesten ze die pijn niet hebben dan zouden ze waarschijnlijk nooit tot paren komen; misschien en is dat iets om je over te bezinnen.

Ook dieren kennen pijn. De dompteur die met zijn zweep de leeuwin in bedwang houdt. Heb je zo’n leeuw al eens van dichtbij bekeken? Dat zijn geen minne beestjes die de rol van wie aan wie pijn doet in een wip zouden omkeren – moesten ze niet zo geconditioneerd zijn – alsof temmen een mooiere term zou zijn.

Temmen is iets wat je kan bereiken met beloning, maar er zijn veel mensen die denken dat het uitdelen van een flinke educatieve tik nog steeds verantwoord is. Sommige onder ons nemen dat trouwens niet zo nauw, dat opvoedkundig slaan, en ik heb plots een herinnering aan een overijverig opvoeder die dacht dat hij met bordvegers mocht smijten en met een liniaal op de knokkels slaan om de leerling in het  gareel te doen lopen. En op een ander moment, heel tekenend voor het inlevingsvermogen van een moeder die haar kind een draai om de oren geeft, zeg maar saflet, omdat ze naar buiten was gegaan na het afrekenen aan de kassa, om na een poosje (wat niet veel langer dan 5 minuten kan geweest zijn) terug binnen te stormen in die winkel om dat huilende kind op te pikken want ze was het domweg vergeten. Dat het kind nog in de winkel vertoefde toen zij met het inladen van de boodschappen klaar, de auto instapte en vaststelde dat ze iets vergeten was. Dat kind zal zich die pijn nog wel herinneren net zoals ik. En dat ik verbouwereerd toekeek hoe dat toneel zich voltrok zonder dat ik iets durfde te zeggen of doen. Pijnlijk.

Mensen die geloven dat  ze kinderen moeten belonen met een oorveeg of een muilpeer of een stamp onder de reet, waarvan de ouderen denken dat  je op die manier het die kinderen het gewenste gedrag kan bijbrengen, die zijn niet goed bezig.  Wat je vooral bewerkstelligd is dat je kinderen krijgt die hetzelfde gedrag gaan vertonen naar de volgende generatie. Dan is het spreekwoordelijke ‘De geschiedenis herhaalt zichzelf’ duidelijk van toepassing.

Pijn doen, het lijkt op masochisme, maar als je de stelling ‘No gain without pain’ ter harte neemt, dan is dat fitness en andere sport beoefenen een ziekelijke bedoening. Ja, je mag jezelf pijn doen, je mag er alleen niet achteraf over klagen. Pijn lijden en zwijgen. Dat moet in dit geval.  Ik moet ook niet naar de fitness om mijn streven naar een gezonde geest in een gezond lichaam kracht bij te zetten.

Waarom die verzuchting naar pijn bij mensen die ‘gezond’ willen zijn en blijven? Alsof het leven geen zin heeft zonder pijn. Ik voel me pas goed als ik helemaal niets voel. Als ik kan wegdrijven in mijn embryonale cocon, dat gevoel komt niet vaak voor, maar ik kan er me helemaal in onderdompelen en er me in wentelen, alsof het een tijdloze vorm van bestaan is. Ik kan niet zeggen dat het een gelukzalig gevoel is, want ik voel helemaal niets op dat moment.

Mijn pijnlijkste momenten zijn trouwens niet zozeer met het fysische verbonden. Zo zou je fantoompijn misschien wel de ergste vorm van pijn kunnen noemen. Het is het onlosmakelijk met het fysische aspect van een ‘missing limb’ – maar ik denk dat je het ook zou kunnen zeggen over een gemispijn, iets dat pijn doet maar er niet meer is. Zou je een relatiebreuk kunnen omschrijven als een fantoompijn? Als iemand uit een relatie stapt dan blijft er vaak een lege plek over die toch aanvoelt alsof die relatie er nog steeds is. Het rare is daarbij dat het geamputeerde deel deze pijn voelt, ik kan me die pijn trouwens wel herinneren toen mijn eerste vrouw me in de steek liet, … ik was niet boos dat ze een andere man had gevonden, ik was vooral ontgoocheld dat al mijn inzet en toewijding niet hadden geleid tot een blijvende lotsverbondenheid. Ik herinner me hoe ik in die rouwperoide de vloer stond te dweilen met Anouk die het liedje Michel zong op de achtergrond. “Hey Michel, how is life, are you okay?” Mijn ogen stromen opnieuw vol en over, the tranen zijn gul.  “Smiling faces, so in love, hoping everyone could see, we belong together ….”

Dat is mijn fantoompijn – ik weet dat je nog steeds pijn doet, alsof je nog steeds in me zit, ik je er niet uitgeperst krijg. “It’s just a silly dream.”

En dat gevoel vergeet ik nooit. Toen ook mijn tweede relatie in de soep draaide, ben ik tot het besluit gekomen dat een relatie voor mij niet meer moest. Ik was genoeg gekwetst geweest en ik had geen behoefte aan nog meer gemispijn – meer van hetzelfde zou ik nooit aankunnen.

Tot daar mijn hoofdstukje pijn, “I don’t want to hurt no more” Toeval of niet wil dat het liedje, ook zo machtig mooi door Anouk gezongen, net nu door de luidsprekers galmt.

“We’re breaking things we can’t repair.”

…

“And as I’m singing this song

The tears well up in my eyes

And I will always wonder

Why I will never have

The life I wanted

Now I’m letting it go

‘Cause I don’t wanna hurt no more”

 

Ik zit hier en denk aan de pijn, de gemispijn, voor mij de ergste vorm van pijn, maar wie ben ik om iemand te beoordelen of veroordelen omdat dat soort pijn niet te vergelijken valt, zelfs niet met een relatief cijfer van 1 tot 10.

Ik geef mezelf een tien. Moelijkheidsgraad, uitvoering, en landing, helemaal perfect